Bab 3 · Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita

Subtopik 3.2

3.2 Latar Belakang Perang Dunia

Subtopik ini menerangkan punca berlakunya Perang Dunia Pertama serta kesan besarnya terhadap dunia. Peperangan ini tercetus akibat perkembangan nasionalisme di Eropah, persaingan kuasa imperialis, pembentukan pakatan ketenteraan dan krisis di Rantau Balkan.

Warna kata kunci Bab 3

Tokoh Tahun / Tarikh Tempat Peristiwa Ideologi / Gerakan Pertubuhan / Pasukan Perjanjian / Undang-undang Istilah

Kembali ke Bab 3 Mula baca

Ringkasan 3.2

🌍Perang Dunia Pertama tercetus akibat persaingan kuasa imperialis, pembentukan pakatan ketenteraan dan krisis di Rantau Balkan.

⚔️Perang bermula pada 1914 dan berakhir pada 1918, tetapi kesannya berlarutan hingga mencetuskan ketegangan baharu.

📜Selepas perang, Persidangan Damai Paris, Deklarasi 14 Perkara dan Perjanjian Versailles membentuk susunan dunia baharu.

🇲🇾Walaupun perang berlaku jauh di Eropah, Tanah Melayu turut menerima kesan politik dan ekonomi.

❓ Soalan Utama

Apakah punca berlakunya Perang Dunia?

💡 Perkembangan nasionalisme di Eropah serta persaingan imperialis antara kuasa besar telah mencetuskan dua peperangan besar dunia, iaitu Perang Dunia Pertama (1914–1918) dan Perang Dunia Kedua (1939–1945).

📌 Kedua-dua peperangan ini membawa kesan besar kepada dunia, termasuk Tanah Melayu.

📚 Fokus utama 3.2

1️⃣ Punca Perang Dunia Pertama

2️⃣ Pihak yang terlibat

3️⃣ Kronologi perang

4️⃣ Tamatnya perang

5️⃣ Kesan perang

Bahagian Pertama

🌍 1️⃣ Perang Dunia Pertama (1914–1918)

💡 Perang Dunia Pertama tercetus akibat tiga faktor utama, iaitu:

⚔️ persaingan kuasa imperialis

🤝 pakatan ketenteraan

🌍 krisis di Rantau Balkan

🏭 A. Persaingan Kuasa Imperialis

📌Revolusi Industri menyebabkan negara-negara Eropah berlumba-lumba mendapatkan tanah jajahan.
📌Tujuan utama mereka ialah mendapatkan bahan mentah dan memasarkan hasil industri ke kawasan jajahan.

📌 Bahan mentah yang menjadi rebutan termasuk:

⛏️ arang batu

🛢️ petroleum

⛏️ bijih timah

📌 Persaingan ini menimbulkan permusuhan antara kuasa besar seperti Perancis dan Jerman.

📖 Glosari

Kuasa imperialis ialah negara yang meluaskan kuasa dan pengaruh melalui penjajahan.

🤝 B. Pakatan Ketenteraan

📌 Permusuhan antara negara Eropah membawa kepada pembentukan dua pakatan utama:

Kuasa Tengah

Pakatan Bertiga

📌 Negara-negara dalam pakatan ini mula:

🪖 menghasilkan senjata moden

⚔️ bersedia untuk berperang

🏰 mempertahankan kepentingan masing-masing

📖 Glosari

Pakatan ketenteraan ialah perjanjian pertahanan bersama antara negara.

🧭 Cara membaca blok perang

📌 Mulai bahagian ini, Kuasa Tengah dan Pakatan Bertiga akan menggunakan identiti visual yang sama setiap kali disebut semula dalam subtopik ini.

💡 Jika blok ini muncul lagi dalam Bab 3, identiti yang sama juga akan dikekalkan supaya lebih mudah diingati.

Kuasa Tengah

Pakatan Bertiga

🌍 C. Krisis Rantau Balkan

📌Krisis di Rantau Balkan menjadi pencetus langsung kepada Perang Dunia Pertama.
📌Austria-Hungary menuduh Serbia menghasut rakyat berketurunan Serb untuk membebaskan diri daripada pemerintahannya.
💥Kemuncaknya berlaku apabila Archduke Ferdinand, Putera Mahkota Austria-Hungary, dan isterinya Sophie dibunuh oleh seorang pemuda Serbia.

📌 Peristiwa ini mencetuskan rangkaian konflik yang akhirnya membawa kepada perang besar di Eropah.

Bahagian Kedua

🛡️ 2️⃣ Pihak yang Terlibat

📌 Kuasa Tengah terdiri daripada negara yang mahu mengekalkan empayar masing-masing dan terlibat dalam konflik akibat persaingan imperialis.

🌍 Negara anggota:

🇩🇪 Jerman

🇦🇹🇭🇺 Austria-Hungary

📌 Kemudian disertai oleh:

🇧🇬 Bulgaria

🇹🇷 Empayar Uthmaniyah

🔍 Ditubuhkan pada 1882 sebagai Triple Alliance.

📌 Pada awalnya melibatkan 🇩🇪 Jerman, 🇦🇹 Austria-Hungary dan 🇮🇹 Itali.

📌 Namun, 🇮🇹 Itali kemudian berpaling tadah dan menyertai Pakatan Bertiga.

📌 Pakatan ini lemah kerana kedudukan geografi yang mencabar dan matlamat yang tidak sepenuhnya seragam.

📌 🇹🇷 Empayar Uthmaniyah pula menyertai perang untuk mempertahankan wilayahnya dan kepentingan dunia Islam.

📌 Pakatan Bertiga dibentuk untuk mengimbangi ancaman Kuasa Tengah.

🌍 Negara anggota utama:

🇬🇧 Britain

🇫🇷 Perancis

🇷🇺 Rusia

📌 Disokong oleh:

🇷🇸 Serbia

🇵🇹 Portugal

🇮🇹 Itali

🇬🇷 Greece

🇷🇴 Romania

🔍 Bermula daripada perjanjian diplomatik antara 🇫🇷 Perancis dan 🇷🇺 Rusia pada 1894.

📌 🇬🇧 Britain menyertai pakatan ini pada 1907.

📌 Pakatan ini mempunyai lebih banyak tanah jajahan dan sumber.

📌 🇺🇸 Amerika Syarikat membantu pada akhir perang, tetapi bukan anggota rasmi pakatan.

Bahagian Ketiga

📅 3️⃣ Kronologi Perang Dunia Pertama (1914–1918)

💡 Perang Dunia Pertama bermula daripada konflik antara 🇦🇹🇭🇺 Austria-Hungary dan 🇷🇸 Serbia, tetapi kemudian merebak apabila kuasa-kuasa dalam pakatan ketenteraan turut campur tangan.

👉 🇦🇹🇭🇺 Austria-Hungary mengisytiharkan perang terhadap 🇷🇸 Serbia.

📌 Sebab:

⚔️ mahu membalas pembunuhan Archduke Ferdinand

🤝 mendapat sokongan daripada Jerman

👉 🇷🇺 Rusia memberikan bantuan kepada 🇷🇸 Serbia.

📌 Sebab:

🛡️ Rusia menyokong bangsa Slav di Serbia

⚠️ Rusia menentang tindakan Austria-Hungary

🔍 Bangsa Rusia dan Serbia mempunyai hubungan rapat kerana kedua-duanya berasal daripada rumpun Slav.

👉 🇩🇪 Jerman mengisytiharkan perang terhadap 🇷🇺 Rusia.

📌 Sebab:

🤝 mahu mempertahankan Austria-Hungary

⚔️ mahu menyerang lebih awal sebelum Rusia sempat bersiap

👉 🇩🇪 Jerman mengisytiharkan perang terhadap 🇫🇷 Perancis.

📌 Sebab:

🤝 Rusia dan Perancis merupakan sekutu

⚠️ Jerman bimbang diserang dari dua arah

🗺️ mahu melumpuhkan Perancis terlebih dahulu sebelum memberi tumpuan kepada Rusia

📌 Rancangan ini dikenali sebagai Pelan Schlieffen.

👉 Jerman juga menceroboh Belgium untuk menyerang Perancis dari arah utara kerana laluan itu paling cepat.

👉 🇬🇧 Britain mengisytiharkan perang terhadap 🇩🇪 Jerman.

📌 Sebab:

⚠️ Britain marah kerana Jerman melanggar kedaulatan Belgium

📜 Belgium ialah negara berkecuali yang dijamin oleh perjanjian antarabangsa

🔍 Jerman bukan sekadar melalui Belgium, tetapi menyerangnya dengan kekerasan. Tindakan ini membangkitkan kemarahan Britain.

👉 🇹🇷 Empayar Uthmaniyah menyertai Kuasa Tengah.

📌 Sebab:

🛡️ mahu mempertahankan wilayah sendiri

🤝 bekerjasama dengan Jerman menentang musuh bersama

👉 🇮🇹 Itali menyertai Pakatan Bertiga.

📌 Sebab:

🔁 walaupun asalnya bersama Kuasa Tengah, Itali berpaling tadah

🏞️ Britain dan Perancis menjanjikan wilayah kepada Itali

👉 🇺🇸 Amerika Syarikat menyertai Pakatan Bertiga.

📌 Sebab:

🚢 marah selepas kapal dagangnya diserang oleh kapal selam Jerman

🗽 mahu mempertahankan demokrasi dunia

🔍 Info Tambahan

📌 Negara lain seperti 🇧🇬 Bulgaria, 🇵🇹 Portugal, 🇷🇴 Romania dan 🇬🇷 Greece turut terlibat dalam perang ini.

💡 Namun, buku teks lebih menumpukan kepada kuasa besar dan peristiwa utama sahaja.

Bahagian Keempat

🕊️ 4️⃣ Berakhirnya Perang Dunia Pertama

📌 Perang Dunia Pertama berakhir pada 1918 selepas kemasukan 🇺🇸 Amerika Syarikat membantu Pakatan Bertiga.

📌 Kuasa Tengah akhirnya tewas dan dunia mula merancang perdamaian baharu.

🏛️ Persidangan Damai Paris

📅 18 Januari 1919

📌 Negara-negara pemenang bertemu untuk membincangkan syarat perdamaian.

👤 Presiden Amerika Syarikat, Woodrow Wilson, mencadangkan Deklarasi 14 Perkara.

📌 Prinsip utama deklarasi ini ialah:

🗣️ rakyat berhak menentukan masa depan negara sendiri

🗺️ sempadan negara perlu berdasarkan bangsa

🤝 perdamaian perlu dicapai secara adil

📖 Glosari

Deklarasi 14 Perkara ialah pelan perdamaian yang menekankan keadilan dan mengelakkan balas dendam.

📄 Perjanjian Versailles

📅 28 Jun 1919

📌 Ditandatangani antara 🇩🇪 Jerman dengan kuasa pemenang perang.

📌 Kesan terhadap Jerman:

💥 dipersalahkan atas kemusnahan perang

💸 dipaksa membayar pampasan yang besar

🪖 jumlah tenteranya dikurangkan

🌍 tanah jajahan dirampas dan diserahkan kepada negara lain

📌 Kesan penting lain ialah Liga Bangsa-Bangsa ditubuhkan untuk mengelakkan peperangan baharu.

🌍 Dunia Selepas Perang

📉 kuasa Eropah mula lemah

📈 Amerika Syarikat muncul sebagai kuasa besar

😠 Jerman menanggung rasa tidak puas hati

💡 Keadaan ini akhirnya menjadi salah satu sebab yang membawa kepada Perang Dunia Kedua.

Bahagian Kelima

💥 5️⃣ Kesan Perang Dunia Pertama

📌 Perang Dunia Pertama membawa perubahan besar kepada dunia dari segi:

👑 pemerintahan

🗺️ sempadan negara

🌍 politik antarabangsa

🇲🇾 kedudukan Tanah Melayu

📌 Banyak sistem monarki di Eropah runtuh selepas perang.

🇩🇪 Jerman → Kaiser Wilhelm II turun takhta dan melarikan diri ke Belanda

🇩🇪 Jerman → digantikan dengan Republik Jerman

🇦🇹🇭🇺 Austria-Hungary → Dinasti Habsburg tamat apabila wilayah-wilayahnya memberontak

🇷🇺 Rusia → Tsar Nicholas II digulingkan

☭ Rusia → lahir kerajaan komunis pertama di dunia di bawah Vladimir Lenin

🇹🇷 Empayar Uthmaniyah → Sultan Mehmed VI digulingkan

🇹🇷 Turki → lahir Republik Turki di bawah Mustafa Kemal Atatürk

💡 Sistem lama digantikan dengan republik, revolusi dan ideologi baharu.

📌 Perpecahan empayar besar melahirkan banyak negara baharu.

🇦🇹🇭🇺 Daripada Austria-Hungary:

🇦🇹 Austria

🇭🇺 Hungary

🇨🇿🇸🇰 Czechoslovakia

🇷🇸🇭🇷🇸🇮 Yugoslavia

🇷🇺 Daripada Empayar Rusia:

🇵🇱 Poland

🇪🇪 Estonia

🇱🇻 Latvia

🇱🇹 Lithuania

🇹🇷 Daripada Empayar Uthmaniyah:

🇱🇧 Lebanon

🇸🇾 Syria

🇮🇶 Iraq

💡 Banyak sempadan negara moden hari ini terbentuk selepas Perang Dunia Pertama.

📌 Walaupun perang berlaku jauh di Eropah, Tanah Melayu tetap menerima kesannya.

👑 Sokongan Raja-raja Melayu

📌 Raja-raja Melayu diminta menyatakan sokongan kepada British.

📜 Undang-undang Perang

British meluluskan beberapa undang-undang penting seperti:

📖 To Vest in the High Commissioner Exceptional Power in Time of Public Emergency Enactment 1914

📖 Trading With Enemy Enactment 1914

📖 Naval and Military News (Emergency) Enactment 1914

➡️ Enakmen pertama memberi kuasa kepada Pesuruhjaya Tinggi British untuk melaksanakan undang-undang tentera semasa kecemasan.

➡️ Trading With Enemy Enactment 1914 melarang sebarang urusan perdagangan dengan negara musuh.

➡️ Naval and Military News (Emergency) Enactment 1914 menyekat penyebaran berita tentang pergerakan tentera dan kapal British dalam akhbar.

💰 Kesan Ekonomi

📌 Ekonomi negeri-negeri Melayu dimanipulasi untuk membantu British membiayai peperangan.

📌 Hasil utama yang digunakan ialah:

⛏️ bijih timah

🌿 getah

📖 Glosari

Enakmen ialah undang-undang yang diluluskan oleh pemerintah.

🎯 Kesimpulan

📌 Perang Dunia Pertama berpunca daripada:

🏭 persaingan kuasa imperialis

🤝 pakatan ketenteraan

🌍 krisis di Rantau Balkan

📌 Peperangan ini membawa kesan besar seperti:

👑 keruntuhan empayar beraja

🗺️ kemunculan negara baharu

🇲🇾 perubahan politik dan ekonomi di Tanah Melayu

💡 Perang Dunia Pertama memberi pengajaran bahawa keamanan dunia amat penting. Namun, dunia gagal mengekalkan keamanan itu sepenuhnya, lalu Perang Dunia Kedua tercetus kira-kira 20 tahun kemudian.

Kembali ke 3.1 Seterusnya: 3.3